Kaliteli Kitap Okumak Nedir? Sayfalarla Değil, Zihinle Kurulan Köprü

Kitap okumak üzerine konuşurken sayıları yarıştırmayı hiçbir zaman anlamlı bulmadım. "Ayda kaç kitap bitirdin?", "Yılda kaç sayfa devirdin?" soruları işin yalnızca istatistik tarafı.

Tabii ki hacim önemli. Çocukların kelime dağarcığını zenginleştirmek, onları farklı dünyalarla tanıştırmak ve okuma tutkusunu ateşlemek için önce o ivmeyi yakalamak gerekiyor. Miktar bir başlangıç basamağı. Asıl mesele, o basamaktan sonra nereye çıktığımız.

Tüketimden Sorgulamaya

Benim için dönüm noktası, okumanın bir "tüketim" olmaktan çıkıp zihinsel bir sorgulama sürecine dönüşmesi oldu. Bir kitabı gerçekten okumak, olay akışını takip etmekle sınırlı kalamaz. Neden-sonuç ilişkilerini kurmak, verilenlerle istenenler arasındaki bağı yakalamak, hikâyenin mekanizmasını çözmek ve satır aralarındaki mantık silsilesini izlemek gerekir.

Bazen bir paragrafta durup "Acaba burada sistem nasıl işliyor?" diye düşünmek, yüzlerce sayfayı hızla devirmekten çok daha fazlasını katar insana.

Okuma ile Matematiğin Ortak Zemini

Sahada gözlemlediğim ve üzerinde en çok düşündüğüm gerçek şu: Nitelikli okuma ile matematiksel düşünme; anlama, ilişki kurma, çıkarım yapma ve problem çözme gibi ortak zihinsel süreçlerde buluşur.

Bir matematik bağlamında verileri ayıklamak, gereksiz bilgiyi elemek, aradaki gizli ilişkiyi yakalamak ve bir çözüm üretmek; nitelikli bir metni çözümlemek ve olaylar arasındaki mantık bağını kurmakla büyük ölçüde aynı bilişsel süreçlerden beslenir.

Oku-Mat 2.0 projemizde de bu yüzden, yaratıcı okuma deneyiminin bağlam temelli matematiksel problem çözme performansı üzerindeki etkisini bilimsel bir zeminde inceliyoruz. Okumayı ve sorgulamayı bilen bir zihnin, matematikte formül ezberlemek yerine mantığı kurmaya daha yatkın olduğunu düşünüyoruz. Bunu kanıtlanmış bir sonuç olarak değil, incelediğimiz bir hipotez olarak paylaşıyorum.

Kitap Bittiğinde Okuma Bitmez

Sınıfta ya da öğrencilerimle bir araya geldiğimde hedefim "Kitabı bitirdin mi?" sorusuyla sınırlı kalmıyor. Çocuklara şunları sormaya çalışıyorum:

• "Sence bu olay buraya nasıl evrildi?"
• "Buradaki değişim, sonraki adımı nasıl tetikledi?"
• "Bu mantık yürütme biçimini başka hangi problemde kullanabilirsin?"

Okuma, son kapağı kapattığımızda biten bir eylem olmamalı. Asıl o zaman, zihinde sağlam bir model oluşmaya başlar.

Son Söz

Nicelik, okuma motorunu çalıştırmak için harika bir yakıttır; ama bizi asıl menzilimize ulaştıracak olan şey derinliktir. Ezberden uzak, mantığı kavrayan ve okuduğunu hayatla buluşturabilen bir nesil istiyorsak, okumayı bir yarış değil, sağlam bir zihinsel altyapı olarak görmeliyiz.

Siz ne düşünüyorsunuz? Çocuğunuzla ya da öğrencilerinizle bir kitabı bitirdikten sonra sorduğunuz bir soruyu yorumlarda paylaşabilirsiniz.